امروز جمعه 25 آبان 1397

ساختمان پزشکان

    دابی افقی بالای خبر سرعت
    زمان انتشار: سه شنبه 15 آبان 1397

    حکمرانی سیاسی و بکارگیری دیپلماسی آب عنوان

    حکمرانی سیاسی و بکارگیری دیپلماسی آب / + عنوان


    ماندانا کریمی پژوهشگر و محقق نورآبادی در رشته ی جامعه شناسی سیاسی با ارائه ی مقاله ای به مرکز بین المللی مطالعات صلح – IPSC در قالب حکمرانی سیاسی و دیپلماسی آب به بحران و کمبود آب در ایران پرداخته است.

    “خبر نورآباد”  سرویس اجتماعی: ماندانا کریمی پژوهشگر و محقق نورآبادی در رشته ی جامعه شناسی سیاسی با رارائه ی مقاله ای به مرکز بین المللی مطالعات صلح – IPSC در قالب حکمرانی سیاسی و دیپلماسی آب به بحران و کمبود آب در ایران پرداخته است.

    اگر نگاهی تاریخچه پیدایش دولت ها بیندازیم متوجه می شویم که رابطه ای تنگاتنگ و جدایی ناپذیری بین آب و حکمرانی سیاسی در ایران وجود دارد. دولت هایی در دوران باستان در ایران شکل گرفتند را می توان به «دولت های آبیاری» لقب داد. چرا که به علت کمبود آب و جغرافیای خشکِ ایران، کنترل و تسلط بر آب به منزله اقتدار و اعمال قدرت بود. کسانی مانند ویتفوگل نیز به این امر اشاره داشته  است. او در کتاب مشهورش به نام “استبدادِ شرقی” اشاره می کند که دولت هایی که در شرق به وجود آمدند مبتنی بر کنترل منابع آب بودند. چرا که آب منبعی کمیاب بود و تنها در اختیار دولت بود. کنترل بر آب منشاء استبداد دولت ها بود. به عبارتی می توان گفت حکمرانی آب منجر به حکمرانی سیاسی شده است.

    مسئله بحران آب خود یک مسئله سیاسی و اجتماعی است که با مسئله کمبود متفاوت است. چرا که کمبود آب به بحث تغییرات اقلیم و خشکسالی اشاره دارد و مسئله ای به قدمت تاریخ سرزمین ایران است. از دیرباز مردمان این سرزمین با مدیریت و حکمرانی خود با کمبود آب دست و پنجه نرم کردند و چاره ای برای آن جستند. یکی از این چاره ها ابداع قنات بود که ایرانیان به عنوان مبدع آن شناخته شده اند. ابداع قنات باعث شد تا مردمان این سرزمین بر سختی های طبیعت رام نشده فائق آیند و نیازهای خود به آب را برطرف کنند.

    امروزه کشور ما علاوه بر مسئله کمبود آب ما با  مسئله بحران آب نیز رو به رو هست. مسئله ای که به مدیریت و حکمرانی منابع آب اشاره دارد و در نتیجه مدیریت و دخالت انسان در طبیعت شکل گرفته است.  حکمرانی آب یک مسئله سیاسی، اجتماعی و زیست محیطی است که در دو سطح خرد و کلان می توان به آن پرداخت. سطح خرد بر حکمرانی آب در داخل کشور تمرکز دارد و سطح کلان مربوط به حکمرانی آب در ارتباط با سایر کشورهای همسایه است.

    در سطح خرد می توان گفت: حکمرانی آب در کشور ایران در دوره های قبل و بعد از انقلاب  با الهام گیری از تفکر فن سالار و ابزار محور که به دنبال بکارگیری تکنولوژی در راستای تسلط بر طبیعت و کنترل آن می باشد پیامدهایی جبران ناپذیری برای محیط زیست به همراه داشته است. یورگن هابرماس جامعه شناس مکتب انتقادی معتقد است علوم اثباتی یا فنی به دنبال تسلط و کنترل انسان بر طبیعت می باشد. او بیان می کند بهره گیری از تکنولوژی در راستای رفع نیازهای انسان منجر به تخریب محیط زیست می شود. «سد سازی» یکی از مثال های بارزی است که نشان از حاکمیت تفکر فن سالار حاکم بر برنامه های توسعه در ایران می باشد. اغلب از پدیده «سد سازی» به عنوان عنصر توسعه، سازندگی یاد می شود. عنصری که منجر به کمبود آب و تغییرات زیست محیطی  متعددی در مسیر رودخانه و زیستگاه‌های پیرامون آن می‌شود. امروزه مسئله کمبود آب(خشکسالی و تغییر اقلیم) و بحران آب(حکمرانی آب) منجر به نارضایتی عمومی شده است. این امر به ویژه در شهرهای کوچک و شهرهایی نمود بیشتری دارد که یکی از خشک‌ترین مناطق جهان بوده‌اند(از جمله؛ اصفهان، خوزستان، برازجان، چهارمحال و بختیاری و. . .). و این مسئله امنیت ملی را به خطر می اندازد.

    اما در سطح کلان، منابع آب در منطقه خشک خاورمیانه اهمیت استراتژیک همراه داشته است. ایران و کشورهای همسایه آن حوضه های آبریز فرامرزی مشترک بسیاری دارند، مانند: حوضه آبریز رودخانه فرامرزی ارس (بین ایران، ترکیه،ارمنستان و آذربایجان)، اترک (بین ایران و ترکمنستان)، اروند (شط العرب، بین ایران و عراق)، هیرمند و هریرود (بین ایران و افغانستان) و سایر رودخانه های مرزی مشترک. منابع آب منطقه خاورمیانه منجر به تنش آبی بین کشورهای منطقه از جمله؛ عراق، سوریه، ترکیه و ایران شده است. سدسازی کشور ترکیه در حوزه آبریز دجله در راستای پروژه گاپ پیامدهایی را برای کشورهای عراق و ایران داشته است. از جمله: تولید ریزگردها در سطح کشور عراق و انتقال آن به مرزهای غربی ایران، انقراض گونه های نادر جانوران دریایی، کمبودِ آب تالاب هورالعضیم در ایران. همچنین در این راستا کشورهای عراق و سوریه با مشکل خشکسالی و بیکاری کشاورزان روبه روهستند. کشور سوریه بر سر بهره برداری منابع آب دجله با کشور ترکیه در تنش است.  ایران در سمت شرق با سدسازی کشور افغانستان در هیرمند روبه رو هست که مانع از جریان آب به سمت سیستان و بلوچستان می شود. همچنین ساخت سد سلما در هریرود نیز منجر به کم آبی را در شرق کشور خواهد شد.

    می توان گفت امروزه کشورهای منطقه خاورمیانه هر چند چنین ادعایی ندارند اما از مسائل هیدروپولتیک به عنوان اهرم فشار سیاسی جهت اعمال قدرت بهره می برند. در این راستا بکارگیری دیپلماسی آب می تواند ابزاری کارآمد در جهت کاهش تنش بین کشورهای منطقه باشد.

    حکمرانی سیاسی و بکارگیری دیپلماسی آب

    منبع: خبرنورآباد

    برچسب ها :
    دابی عمودی
    کوله پشتی بنر ذیسگن بیوتی رایگان تور 120 در 600 جدید
    نیازمندی ها
    ثبت آرایشگاه و مراکز زیبایی